چکیده:
این کتاب به تحلیل نقش و جایگاه مراکز تحقیقاتی سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی (تات) در ارتقای تولید، بهرهوری و پایداری بخش کشاورزی ایران میپردازد. سازمان تات به موجب قانون مصوب ۹ تیر ۱۳۵۳ مجلس شورای ملی تأسیس شد و مطابق تکالیف قانونی، وظیفه توسعه و مدیریت کلیه فعالیتهای تحقیقاتی کشاورزی و منابع طبیعی را در ساختار وزارت جهاد کشاورزی بر عهده دارد.
در بخش نخست کتاب، روند تاریخی شکلگیری شبکه پژوهشی سازمان، آغاز فعالیتهای آموزشی و تحقیقاتی دهه ۱۳۱۰ تا ادغام ساختارهای مجزا و تشکیل سازمان یکپارچه در سال ۱۳۷۲ و توسعههای نهادی پس از آن—بررسی شده است. این تحولات نهایتاً منجر به شکلگیری بزرگترین مجموعه فناورانه، آموزشی و پژوهشی در بخش کشاورزی ایران شد که امروز با چهار معاونت تخصصی و مجموعهای گسترده شامل ۱۰۰ واحد ستادی و اجرایی، ۲۱ مؤسسه و مرکز ملی، ۳۴ مرکز تحقیقاتی استانی و بیش از ۳۴۰ ایستگاه تحقیقاتی در سراسر کشور فعالیت میکند.
کتاب نشان میدهد که مراکز تحقیقاتی وابسته به سازمان تات، بهعنوان زیرساختهای اصلی تولید دانش و فناوری، در حوزههایی همچون اصلاح ارقام گیاهی، مدیریت منابع طبیعی، تحقیقات خاک و آب، کشاورزی دیم، علوم دامی، باغبانی، شیلات، بیوتکنولوژی، مهندسی کشاورزی و حفاظت آبخیزداری نقش بنیادی ایفا کردهاند. این مراکز با اتکا به ظرفیتهای پژوهشی و فناورانه خود توانستهاند:
تولید محصولات استراتژیک را پشتیبانی کنند،
دانشبنیانی و تابآوری بخش کشاورزی را تقویت کنند،
پاسخگوی نیازهای فناورانه و مسائل اقلیمی کشور باشند،
مبنای علمی سیاستگذاریهای کلان کشاورزی را فراهم کنند.
بهعنوان بازوی علمی وزارت جهاد کشاورزی، این مراکز بخش عمده مسئولیتهای کشور در حوزه پژوهش و فناوری، آموزش و ترویج، مشارکت در سیاستگذاری، تولید محصولات فناورانه، نظارت و گواهی نهادهها، و مدیریت ذخایر ژنتیکی و تنوع زیستی را برعهده دارند. کتاب حاضر با ارائه تحلیلهای مستند، نقش این مراکز را در توسعه پایدار کشاورزی و دستیابی به امنیت غذایی تبیین میکند.